ηTM değeri, bir ışık kaynağının tükettiği elektrik gücü başına ürettiği kullanışlı ışık akısını ifade eden ve lm/W cinsinden gösterilen bir verimlilik ölçüsüdür. Kaba bir tanımla bir aydınlatma ürününün tükettiği elektrik enerjisini ne kadar etkili biçimde ışığa dönüştürdüğünü gösteren ışık verimliliği katsayısıdır. Genellikle lümen/watt (lm/W) birimiyle ifade edilir. Burada lümen (lm) lambanın ürettiği ışık miktarını, watt (W) ise harcadığı elektrik gücünü gösterir. Bu nedenle ηTM değeri, bir ürünün 1 watt gücü kullanarak kaç lümen ışık ürettiğini ifade eder. Değer ne kadar yüksekse ürün, aynı miktarda elektrik enerjisiyle daha fazla ışık ürettiği için o kadar verimli kabul edilir. Yani ηTM değeri ne kadar yüksek olursa, lamba aynı miktarda elektrik harcayarak daha fazla ışık üretir. Basitleştirilmiş bir örnek olarak FTM değeri 1 kabul edildiğinde, 50 lm/W → 1 watt elektrikle 50 lümen ışık üretirken, 100 lm/W → 1 watt elektrikle 100 lümen ışık üretir; bu nedenle aynı miktarda ışık üretilmesi durumunda 100 lm/W olan lamba daha verimlidir. Ancak yüksek lm/W değerine sahip bir ürünün her zaman daha az elektrik harcadığı söylenemez. Örneğin, 200 lm/W verimliliğe sahip 20 W’lık bir ürün, 100 lm/W verimliliğe sahip 5 W’lık bir üründen daha fazla güç tüketebilir; çünkü toplam elektrik tüketimi ürünün hem lm/W değerine hem de çalışma gücüne ve ürettiği toplam ışık miktarına da bağlı olarak değişir.
ηTM değeri, özellikle LED ampul, floresan lamba ve diğer ışık kaynaklarının enerji verimliliğini karşılaştırmak için kullanılır. Yüksek ηTM değerine sahip aydınlatma ürünlerinin tercih edilmesi, elektrik tüketiminin ve buna bağlı enerji maliyetlerinin azaltılmasına yardımcı olabilir. Genel anlamda, yüksek verimlilik değerine sahip aydınlatma araçları ve LED lambalar, aynı miktarda aydınlatma sağlandığında daha düşük verimlilikteki aydınlatma araçlarına göre daha az elektrik tüketebilir. Bu nedenle aydınlatma ürünü seçerken yalnızca ürünün sağladığı ışık miktarına bakmak yetmez; aynı zamanda lm/W değerine ve harcadığı elektrik gücüne de dikkat edilmelidir.
Enerji verimliliği sınıflandırmasında genellikle harfli sistem tercih edilir. Bu gösterim şekli bütün dünyada aynı şekilde uygulanmaz; ülkelerin kullandığı ölçütler ve sınıf verimlilik sınırları farklılık gösterebilir. Türkiye’de ışık kaynaklarının enerji verimliliği etiketlemesine ilişkin düzenleme, 6 Ağustos 2021 tarihli ve 31560 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Işık Kaynaklarının Enerji Etiketlemesine Dair Tebliğ (2019/2015/AB) (SGM:2021/12)” ile belirlenmiş olup sonraki yıllarda ilgili AB değişikliklerine uyum amacıyla tekrar güncellenmiştir. Bu tebliğ, Avrupa Birliği’nin 2019/2015 sayılı Tüzüğü esas alınarak hazırlanmış ve enerji kaynaklarında A’dan G’ye kadar olan enerji verimliliği sınıflarının kullanılmasını düzenlemiştir. Türkiye’de ayrıca enerji etiketlemesine ilişkin genel çerçeve Enerji Etiketlemesi Çerçeve Yönetmeliği ile belirlenmektedir. Bununla birlikte bir aydınlatma ürününün verimliliğini değerlendirirken hem ilgili mevzuattaki A–G sınıfına hem de lm/W değeri, lümen miktarı ve kWh cinsinden enerji tüketimi gibi teknik bilgilere bakılması gerekir. Böylece farklı ürünlerin enerji tüketimi ve tasarruf potansiyeli daha doğru şekilde karşılaştırılabilir.
 |
| Aydınlatma Enerji Verimliliği Örnek Değerleri |
