Ebu Bekir Muhammed bin Hasen (Hüseyin) el-Kerecî (yaklaşık 953–1029), 10. ve 11. yüzyıllarda yaşamış İranlı matematikçi ve bilim insanıdır. Tahran yakınlarındaki Kerec'de doğduğu veya ailesinin bu bölgeden geldiği, hayatının büyük bölümünü ise Büveyhîler döneminde Bağdat'ta geçirdiği kabul edilmektedir. Cebiri geometrik yöntemlerden bağımsız hâle getirerek modern cebirin gelişimine önemli katkılar sağlamış, bilinmeyenlerin cebirsel işlemlerle çözümünü sistematik bir biçimde ele almıştır. Özellikle üsler, polinomlar, binom katsayıları ve belirsiz denklemler üzerine yaptığı çalışmalar, cebirin gelişiminde önemli bir dönüm noktası olmuştur. Ayrıca binom katsayılarını üçgensel bir düzen içinde inceleyerek günümüzde Pascal Üçgeni olarak bilinen yapının en eski sistematik örneklerinden birini ortaya koymuş ve matematiksel tümevarım yönteminin ilk uygulamalarından sayılan ispatlar geliştirmiştir.
El-Kerecî'nin özellikle üsler, polinomlar, binom katsayıları ve belirsiz denklemler üzerine yaptığı çalışmalar, modern cebirin gelişiminde önemli bir dönüm noktası olmuştur. Pozitif ve negatif tam sayı üslerinin kurallarını sistematik olarak incelemiş, polinomlar üzerinde toplama, çıkarma ve çarpma işlemlerini geliştirmiş ve cebirsel ifadelerin geometrik yorumlara ihtiyaç duyulmadan ele alınabileceğini göstermiştir. Ayrıca binom katsayılarının üçgensel düzenini sistematik olarak inceleyerek günümüzde Pascal Üçgeni olarak bilinen yapının en eski örneklerinden birini ortaya koymuş, binom teoremi ve doğal sayıların kuvvet toplamları üzerine araştırmalar yapmıştır.
El-Kerecî yalnızca matematik alanında değil, mühendislik ve uygulamalı bilimlerde de önemli çalışmalar yapmıştır. Yer altı sularının bulunması, su kaynaklarının değerlendirilmesi ve su yapılarının inşası üzerine eserler kaleme almış; bina, köprü ve kanal yapımı gibi mühendislik konularıyla ilgilenmiştir. Yer altı suları üzerine yazdığı *Kitâbü İnbâṭi'l-Miyâhi'l-Ḫafiyye*, hidrolik ve hidrojeoloji alanında günümüze ulaşan en eski eserlerden biri olarak kabul edilmektedir. Ayrıca geometri, aritmetik, kök hesapları, alan ve hacim hesaplamaları ile astronomi üzerine de çalışmalar yapmıştır. Matematik tarihinde, cebiri bağımsız bir bilim dalı hâline getiren ve cebirsel düşüncenin gelişmesine öncülük eden en önemli bilim insanlarından biri olarak değerlendirilmektedir.
El-Kerecî'nin başlıca eserleri:
el-Faḫrî fi’l-Cebr ve’l-Muḳābele
el-Kâfî fi’l-Ḥisâb
el-Bedîʿ fi’l-Ḥisâb
ʿİlelü Ḥisâbi’l-Cebr ve’l-Muḳābele
Kitâbü İnbâṭi’l-Miyâhi’l-Ḫafiyye
Kitâbü’l-Eczâr
Muḫtaṣar fi’l-Ḥisâb ve’l-Misâḥa
Kitâb fî Ḥisâbi’l-Hind
Kitâbü’l-İstiḳrâʾ
el-Medḫal ilâ ʿİlmi’n-Nücûm
Risâle fi’l-Ḫaṭaʾeyn
Nevâdirü’l-Eşkâl
Kitâbü’d-Devr ve’l-Veṣâyâ
Kitâb fi’l-ʿUḳūd ve’l-Ebniye
el-Faḫrî fi’l-Cebr ve’l-Muḳābele
el-Kâfî fi’l-Ḥisâb
el-Bedîʿ fi’l-Ḥisâb
ʿİlelü Ḥisâbi’l-Cebr ve’l-Muḳābele
Kitâbü İnbâṭi’l-Miyâhi’l-Ḫafiyye
Kitâbü’l-Eczâr
Muḫtaṣar fi’l-Ḥisâb ve’l-Misâḥa
Kitâb fî Ḥisâbi’l-Hind
Kitâbü’l-İstiḳrâʾ
el-Medḫal ilâ ʿİlmi’n-Nücûm
Risâle fi’l-Ḫaṭaʾeyn
Nevâdirü’l-Eşkâl
Kitâbü’d-Devr ve’l-Veṣâyâ
Kitâb fi’l-ʿUḳūd ve’l-Ebniye
Kaynakça: El-Kereci, TDV İslâm Ansiklopedisi, Melek Dosay Gökdoğan, (https://islamansiklopedisi.org.tr/kereci)
''Ebu Bekir el-Kereci'' Bu Blog yazısı;
Ekim 07, 2018 tarihinde 
0 yorum:
Fayda vermeyen ilimden Allah'a sığınırım. İlim; amel etmek ve başkalarıyla paylaşmak içindir. Niyetimiz samimiyetle insanlara yararlı olmaktır, akıbetimiz bu vesileyle güzel olsun. Dua eder, dualarınızı beklerim...
"Allah'ım; bana fayda sağlayacak ilimleri öğret ve ilmimi ziyadeleştir."
“Allahım! Sana teslim oldum, sana inandım, sana güvendim. Yüzümü, gönlümü sana çevirdim. İşlediğim tüm günahlarımı affeyle! Ey kalbleri çeviren Allahım! Kalbimi dînin üzere sâbit kıl. Beni Müslüman olarak vefât ettir ve beni sâlihler arasına kat!”
“Rabbim! Bizi doğru yola ilettikten sonra kalplerimizi eğriltme! Bize tarafından bir rahmet bağışla.Öne geçiren de sen, geride bırakan da sensin. Muhakkak ki lütfu en bol olan Sen’sin. Senden başka ilâh yoktur."
Lâ ilâhe illallah Muhammedürrasulüllâh
KADİR PANCAR