Serpilme grafiği (saçılım grafiği), iki nicel değişken arasındaki ilişkiyi göstermek için kullanılan bir grafiktir. Her bir kişi veya gözlem için iki değişkenin değerleri belirlenir ve grafikte bir nokta olarak gösterilir. Örneğin öğrencilerin ders çalışma süresi ile sınav notları arasındaki ilişkiyi inceleyebiliriz.
Oluştururken bir değişkeni yatay eksene (X), diğerini dikey eksene (Y) yerleştiririz. Daha sonra her gözlemin iki değerini eşleştirerek grafiğe nokta koyarız. Örneğin bir öğrenci 3 saat çalışıp 70 aldıysa grafiğe (3, 70) noktası konur. Tüm öğrencilerin verileri bu şekilde işaretlenir. Noktaların genel olarak yukarı doğru gitmesi pozitif ilişkiyi, aşağı doğru gitmesi negatif ilişkiyi, dağınık olması ise belirgin bir ilişki olmadığını gösterebilir.
Oluştururken bir değişkeni yatay eksene (X), diğerini dikey eksene (Y) yerleştiririz. Daha sonra her gözlemin iki değerini eşleştirerek grafiğe nokta koyarız. Örneğin bir öğrenci 3 saat çalışıp 70 aldıysa grafiğe (3, 70) noktası konur. Tüm öğrencilerin verileri bu şekilde işaretlenir. Noktaların genel olarak yukarı doğru gitmesi pozitif ilişkiyi, aşağı doğru gitmesi negatif ilişkiyi, dağınık olması ise belirgin bir ilişki olmadığını gösterebilir.
Serpilme (saçılım) grafiğinin temel özellikleri şunlardır:
İki nicel değişken arasındaki ilişkiyi gösterir.
Her bir nokta bir gözlemi temsil eder.
Yatay eksende (X) bir değişken, dikey eksende (Y) diğer değişken bulunur.
Noktaların yönü ve dağılımı, değişkenler arasındaki ilişkinin türü hakkında bilgi verir.
Noktalar genel olarak yukarı doğru gidiyorsa pozitif ilişki vardır.
Noktalar genel olarak aşağı doğru gidiyorsa negatif ilişki vardır.
Noktalar düzensiz ve dağınık durumdaysa belirgin bir ilişki olmayabilir.
Noktalar birbirine ne kadar yakın ve belirgin bir çizgi oluşturuyorsa ilişki o kadar güçlü, ne kadar dağınıksa ilişki o kadar zayıftır.
Grafikte diğer noktalardan çok uzak duran bir nokta varsa buna aykırı değer denebilir.
Serpilme grafiğinde pozitif veya negatif ilişki görülebilir. Pozitif ilişki, iki değişkenin aynı yönde değişmesi demektir. Yani bir değişken arttıkça diğeri de genellikle artar. Örneğin ders çalışma süresi arttıkça sınav notunun artması pozitif ilişkiye örnektir. Negatif ilişki, iki değişkenin zıt yönde değişmesi demektir. Yani bir değişken arttıkça diğeri genellikle azalır. Örneğin aracın hızı arttıkça belirli bir mesafeyi tamamlama süresinin azalması negatif ilişkiye örnektir.
İki değişken arasında herhangi bir ilişki yoksa serpilme grafiğindeki noktalar belirli bir yönde toplanmaz. Yani noktalar yukarı doğru veya aşağı doğru bir eğilim göstermeden dağınık bir şekilde bulunur. Örneğin ayakkabı numarası ile sınav notu arasında bir ilişki olmadığını düşünelim. Ayakkabı numarası arttıkça sınav notu ne düzenli olarak artar ne de azalır. Bu iki değişken arasında ilişki olmadığından serpilme grafiğinde noktalar rastgele dağılmış şekilde görülür.
''Serpilme (Saçılım) Grafiği'' Bu Blog yazısı;
Eylül 03, 2026 tarihinde 
0 yorum:
Fayda vermeyen ilimden Allah'a sığınırım. İlim; amel etmek ve başkalarıyla paylaşmak içindir. Niyetimiz samimiyetle insanlara yararlı olmaktır, akıbetimiz bu vesileyle güzel olsun. Dua eder, dualarınızı beklerim...
"Allah'ım; bana fayda sağlayacak ilimleri öğret ve ilmimi ziyadeleştir."
“Allahım! Sana teslim oldum, sana inandım, sana güvendim. Yüzümü, gönlümü sana çevirdim. İşlediğim tüm günahlarımı affeyle! Ey kalbleri çeviren Allahım! Kalbimi dînin üzere sâbit kıl. Beni Müslüman olarak vefât ettir ve beni sâlihler arasına kat!”
“Rabbim! Bizi doğru yola ilettikten sonra kalplerimizi eğriltme! Bize tarafından bir rahmet bağışla.Öne geçiren de sen, geride bırakan da sensin. Muhakkak ki lütfu en bol olan Sen’sin. Senden başka ilâh yoktur.
Lâ ilâhe illallah Muhammedürrasulüllâh