Türk Bayrağı ve Genel Ölçüleri

Etiketler : bayrak bayrak çizimi bayrak ölçüleri makalem matematik

Türk ulusunun birlik ve bütünlüğün sembolü olan Türk Bayrağı; 18/10/1982 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasası 3. maddesine göre: "şekli kanunda belirtilen, beyaz ay yıldızlı al bayraktır." (Anayasa Madde 3: Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Dili Türkçedir. Bayrağı, şekli kanununda belirtilen, beyaz ay yıldızlı al bayraktır. Millî marşı “İstiklal Marşı”dır. Başkenti Ankara’dır.)

Bayrağın Tarihi: Bayrak bir milletin varlığının ve bağımsızlığının sembolü, târihinin hâtırasıdır. Bayrağın değeri; pamuk, atlas ve ipekten yapılmasına bağlı olmayıp, temsil ettiği milletin kıymeti ile ölçülür. Devletin hâkimiyetini, bağımsızlığını ve şerefini temsil ettiği için bayrağa saygı gösterilir. Çok eski zamanlarda kurulan devletler ve kavimler, bayrak veya bayrağa benzeyen semboller kullanmıştır. İslâm târihinde bayraklar, hicretin birinci yılından itibaren bayrak kullanılmaya başlanmıştır. Türklerin ilk kullandıkları bayrağın rengi ve şekli hakkında kesin bir malûmat olmamakla birlikte "tuğ" adı verilen bayrak benzeri damgalı işaretlerin kullanıldığı görülmüştür. Büyük Selçuklu Devleti’nin ilk yıllarında mavi zemin üstüne beyaz çift kartal sembolü ve siyah çizgili gerilmiş yay ve ok resimleri varken, daha sonra siyah renkli düz bayrak kullanılmıştır. Osmanlılar zamanında da çeşitli renk ve şekillerde bayraklar kullanılmıştır. Osmanlılarda Türk Bayrağı ilk olarak Anadolu Selçuklu hükümdarı Gıyaseddin Mes'ud tarafından Osman Bey'e gönderilen hediyeler içinde beyaz renkli sancak olarak görülür. Osmanlı sancağının rengini ve bugünkü ayyıldızlı şeklini tâyin eden, sultan birinci Murâd ve Yıldırım Bâyezîd Han devirlerinde yaşayan Timûrtaş Paşa olmuştur. 15. yüzyıldan sonra al bayrak, Yavuz Sultan Selim dönemindeki Çaldıran Savaşı'nda ve Mısır seferinde; kırmızı, beyaz ve yeşil bayraklar kullanılmaya başlanmıştır. Hilal ve yıldızdan oluşan bugünkü mevcut Türk Bayrağı'na en yakın bayrak ise III. Selim döneminde rastlanır. Bu bayrakta hilal ile birlikte sekiz köşeli yıldız kullanılmıştır. Sultan İkinci Mahmûd Han tarafından kurulan Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye’ye mahsûs olarak üzerinde kelime-i şehâdet veya fetih âyetleri bulunan siyah bayraklar kullanılmıştır. Kırmızı zemin üzerine hilâl ve yıldız bulunan bayrak, Osmanlılarda ilk defa 1793’de devletin resmî bayrağı olarak kabul edilmiştir. Yıldızın beş köşeli halinde kullanılması ise Abdülmecid Han dönemine denk gelir. Sultan birinci Abdülmecîd Han zamanında 1842 yılında yıldızın beş köşeli olması kararlaştırılmış ve böylece Osmanlı bayrağının şekli kesinleşmiştir. 

29 Ekim 1923 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti'nin ilanı sonrasında, Osmanlı İmparatorluğu'nun son bayrağı olan kırmızı zemin üzerine beyaz ay yıldızlı tasarım, 2994 Sayılı Türk Bayrağı Kanunu ile standartlaştırılmıştır. 29 Mayıs 1936 tarihinde çıkartılan 2994 sayılı kanunla Türk Bayrağı'nın şekli ve ölçüleri kesin bir şekilde tespit edilmiştir. 28 Temmuz 1937 tarihli 2/7175 sayili Türk Bayrağı nizamnamesi kararnamesi ile de Türk Bayrağı'nın kullanılışı düzenlenmiştir. 1936 tarihli Türk Bayrağı Kanunu, 22 Eylül 1983 tarihine kadar yürürlükte kaldıktan sonra 22/9/1983 tarih ve 2893 sayılı Türk Bayrak Kanunu ile Türk Bayrağının şekli, yapımı ve korunması ile ilgili esas ve usuller belirlenmiştir. "Bayrak Kanununa ve yönetmeliğe aykırı fiiller yetkililerce derhal önlenir ve gerekli soruşturma yapılır. Bu Kanuna ve çıkarılacak yönetmeliğe aykırı olarak Bayrak yapmak, satmak ve kullanmak yasaktır. Bu yasağa aykırı olarak yapılan Bayraklar o mahallin yetkili amirlerince toplatılır. Bu Kanun hükümlerine aykırı davranışta bulunanlara, fiilleri suç oluşturmadığı takdirde mahalli mülki amir tarafından Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi uyarınca idarî para ceza verilir." (23/01/2008-5728/421 Madde:8) 

Bayrağın standartları: Türk Bayrağı ve Ölçüleri Türkiye Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunun, 25 Ocak 1985 tarih ve 85/9034 nolu "Türk Bayrağı Tüzüğü" kararının 4. maddesinde, bayrağın boyutları şöyle belirlenmiştir: 

 

(Türk Bayrağı Kanunu 22/9/1983-2893 kanuna dayalı Türk Bayrağı Tüzüğü 17/3/1985, Resmî Gazete Sayısı: 18697) Madde 4: Türk Bayrağı, bu Kanuna ekli cetvelde gösterilen şekil ve oranlarda olmak kaydıyla beyaz ayyıldızlı albayraktır. Bayrak ile özel bayrakların (sembolik bayrak, özel işaret, flama, flandra ve fors) standartları, hangi kumaş ve maddelerden yapılacağı tüzükte gösterilir. (Ek)

* Bayrağın boyu, eninin bir buçuk katıdır, * Ay ve yıldızın meydana getirilmesi için çizilen çemberlerin merkezleri eksen üzerinde bulunur. * Ay, iç ve dış çemberlerinin birbirini kesmesinden meydana gelir, * Ayın dış çemberinin çapı, bayrak eninin yarısına eşittir, merkezi,uçkurluğun iç kenarından bayrak eninin yarısına eşit uzaklıktadır, * Ayın iç çemberinin çapı, bayrak eninin onda dördüne eşittir, merkezi, dış çember merkezinden uçum yönüne doğru bayrak eninin 0.0625 katı uzaklıktadır, * Ayın ağzı uçum yönüne bakar, * Yıldız, çapı bayrak eninin dörtte birine eşit olan ve beş eşit parçaya bölündüğü farz edilen bir çemberin bölüşme noktaları birer atlanarak meydana getirilir, yıldızın uçlarından biri, bayrak ekseniyle ayın iki ucundan geçtiği farz edilen çizginin kesiştikleri nokta üzerindedir, bu noktaya iç çemberin ekseni kestiği nokta arasındaki uzaklık, -matematiksel olarak bu mesafe bayrak eninin 1/3'ü olursa yıldız hilalin içine girmektedir. Nizami bir bayrakta bu oran 279/800'dür ve bu bilgi olmadan da bayrak çizilebilir- * Uçkurluğun genişliği, bayrak eninin otuzda biridir. 

 

Türk Bayrağı Tüzüğündeki maddelere göre bayrak standartlaştırılmış olup farklı renk, ebat ve malzemelerden bayrak üretimi ve yapımı yasaklanmıştır. Türk Bayrağı Tüzüğü 17/3/1985, Resmî Gazete Sayısı: 18697 Madde 3'te bu kapsam, detaylıca izah edilmiştir: (Madde 3 – (Değişik: 17/7/1995 - 95/7075 K.) A) Bayrak, 4 üncü maddede belirtilen standartlarda, al zemin üzerine beyaz ay yıldız konmak suretiyle aşağıda gösterilen kumaşlardan yapılır: 1- %100 naylon, 2- %100 polyester, 3- %50 ipek + %50 yün, 4- %50 ipek + %50 naylon veya polyester. 3 ve 4 numaralarda belirtilen kumaşlardan yapılan bayraklar özel hallere münhasırdır. B) Al ve beyaz renklerin kodları aşağıda gösterilmiştir: 1) Al rengin koordinatları; parlaklık (aydınlık) 27,5, kırmızılık-yeşillik 44,8, sarılık-mavilik 15,6 olarak alınır ve en çok 3 NBS renk farkı kabul edilir. 2) Ay yıldızın beyazlığı, 460 nanometre dalga boyundaki yansıma yüzdesinin iki katıyla 620 nanometre dalga boyundaki yansıma yüzdesinin farkı ipek ve sentetik karışımı kumaşlarda en az %15, diğerlerinde en az %60 olmalıdır. Bayrağın yapımında kullanılacak kumaş ve maddelerle ilgili ayrıntılar mecburi Türk Standardında gösterilir. Bayrak üreten işletmeler T.S.E. belgesi almak zorundadır.)

Türk Bayrağına gerekli önemin ve saygının gösterilmesi için yapılacak işlemler, Türk Bayrağı Kanunu (Tarihi: 22/9/1983 Sayı: 2893) Madde 7 ile düzenlenmiştir:

 

Kanuna göre, (22/9/1983 tarih ve no: 2893 Madde:7) Türk Bayrağı, yırtık, sökük, yamalı, delik, kirli, soluk, buruşuk veya layık olduğu manevi değeri zedeleyecek herhangi bir şekilde kullanılamaz. Resmi yemin törenleri dışında her ne maksatla olursa olsun, masalara kürsülere, örtü olarak serilemez. Oturulan veya ayakla basılan yerlere konulamaz. Bu yerlere ve benzeri eşyaya Bayrağın şekli yapılamaz. Elbise veya üniforma şeklinde giyilemez. Hiçbir siyasi parti, teşekkül, dernek, vakıf ve tüzükte belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları dışında kalan kurum ve kuruluşun amblem, flama, sembol ve benzerlerinin ön veya arka yüzünde esas veya fon teşkil edecek şekilde kullanılamaz. Türk Bayrağına sözle, yazı veya hareketle veya herhangi bir şekilde hakaret edilemez, saygısızlıkta bulunulamaz. Bayrak yırtılamaz, yakılamaz, yere atılamaz, gerekli özen gösterilmeden kullanılamaz. 

Bayrak, bir ülkenin bağımsızlığını, egemenliğini ve ortak değerlerini temsil eden en önemli sembollerden biridir. Bu nedenle bayrak çizimi yapılırken hem anlamına saygı gösterilmeli hem de belirli ölçü ve kurallara dikkat edilmelidir. Okullarda verilen proje veya performans ödevlerinde "Türk Bayrağı Çizimi" verilmektedir. Burada amaç; öğrencilerin bayrağın şekil özelliklerini, oranlarını ve sembollerini doğru öğrenmesi ve bunları düzenli bir şekilde çizebilmesi olup aynı zamanda bayrak saygısını ve vatan sevgisini hissetmesidir. Çizim sırasında cetvel, pergel gibi araçlar kullanılarak bayrağın eni, boyu ve ay-yıldızın konumu mümkün olduğunca doğru oranlarda gösterilmelidir. Aşağıda bu konuyla ilgili ayrıntılı açıklama yapılmıştır. Anlatılan her adımı dikkatlice yaptığınızda, hatasız bir şekilde bayrak çizimini gerçekleştirebilirsiniz. Özellikle ortaokul kademesi matematik ders kitaplarında proje ödevi olarak verilen kısım için bu bilgiler, çizim için yeterli olacaktır. 

Bayrağın genişliğini Türk Bayrağı Tüzüğüne göre (17.03.1985 Resmî Gazete Sayısı: 18697-Madde 5: "Bayrağın eni, 50 santimetre veya katlarıdır.") 50 cm veya katları şeklinde almanız gerekecektir. Bu genişlik alındığında çok fazla büyüklük olacağından siz çizeceğiniz proje sayfasına göre genişliği kendiniz belirleyebilirsiniz. Genişlik, tüm ölçülerin ana çizim kaynağı olacaktır. Size kaç cm genişlikli bir bayrak çizileceği söylenmişse, bütün ölçüleri verilen o genişlik cinsinden hesaplamanız gerekmektedir. Daha rahat anlamanız için kanunda verilen ölçülere bağlı kalarak, genişliğe cm cinsinden alarak bir örnek çizimi yapalım. Diğer ölçüleri belirlediğimiz genişlik değerine göre uygun biçimde yazalım. Burada yer alan ölçülerde ve sıralamalarda hata yapmamak için harflendirmelere azami dikkat ediniz. Kanun maddesindeki bayrak şeklinden de harflere bakarak, bayrakta hangi ölçüyü kastettiğimizi öğrenip ona göre istenen uzunluğu aşama aşama hatasız çizmeye çalışalım: 

 

Çizim aşamaları için kullanacağınız araç ve gereçler; Cetvel, pergel, açı ölçer, bayrağı çizeceğiniz kağıt, kalem ve boyama için gerekli boya.  Özellikle pergel kesinlikle kullanılmalı, hilal ve yıldız çizim aşamalarında olmazsa olmaz aracımız: pergeldir. 

Örnek Bayrak Çizim Ölçüleri

G=bayrağın genişliği: 20 cm 

L=boyu:3/2*20cm=30 cm. 

M=uçkur genişliği: 1/30*20cm=0,66 cm 

A=dış ay merkezinin uçkurluktan mesafesi=1/2*20=10 cm 

F=yıldız daire çapı: 1/4*20cm=5 cm 

D=ay iç daire çapı:4/10*20=8 cm 

B=ayın dış dairesinin çapı:1/2*20cm=10 cm 

C=ayın iç ve dış merkezleri arası:1/16*20cm=1,25 cm (yaklaşık 1,3 cm) 

E=yıldız dairesinin ayın iç dairesinden olan mesafesi 1/3*20cm=6,66 cm 

Örnek Bayrağın Ölçüleri

G=bayrağın genişliği: 30 cm 

L=boyu:3/2*30cm=45 cm. 

M=uçkur genişliği: 1/30*30cm=1 cm 

A=dış ay merkezinin uçkurluktan mesafesi=1/2*30=15 cm 

F=yıldız daire çapı: 1/4*30cm=7,5 cm 

D=ay iç daire çapı:4/10*30=12 cm 

B=ayın dış dairesinin çapı:1/2*30cm=15 cm 

C=ayın iç ve dış merkezleri arası:1/16*30cm=1,875 cm (yaklaşık 1,8 cm) 

E=yıldız dairesinin ayın iç dairesinden olan mesafesi 1/3*30cm=10 cm

Bayrak ölçüleri hesaplanırken öncelikle, bayrağın genişliği belirlenir. Ne kadar genişlikte bayrak çizecekseniz G yerine o değer yazılır. Bütün diğer kısımlar G ile çarpılarak hesaplanır. Mesela genişliğiniz 64 cm ise aşağıdaki ölçülerde ayın iç ve dış merkezleri arası (C) için değeriniz C=64.1/16=4cm olur. Bunun gibi diğer ölçüleri de bulabilirsiniz veya kolaylık olması için excel formunu indirip, dosya üzerinde işaretlediğim alandan, genişliği girerek çıkan ölçü değerlerini kullanınız. 

 

BAYRAK ÖLÇÜLERİ EXCEL FORMU

Bayrağın Çizim Aşamaları (Örnek Genişlik: 30 cm)

Biz burada genişliği 30 cm olan bir bayrağın adım adım çizim aşamalarını yapacağız. Siz kaç cm'lik genişlikte bayrak çizecekseniz ölçülerinizi buradaki bilgilere göre kendiniz hesaplamalısınız.

1.Öncelikle genişliği 30 cm den büyük boyu da 45 cm bir kağıt alınır. Kağıdın en uç noktasından uçkurluk mesafesi çizilir. (Uçkurluk yukarıdaki M ile gösterilen yerdir. Uzunluğu örneğimize göre 1cm olarak cetvelle ölçüp çiziniz.) 

2.Uçkurluk çizildikten sonra (uçkurluk bayrak çizimi ile alakalı değildir, bayrağın takılacağı kısmı belirtecek olan değer olup en sonunda da çizebilirsiniz.) Buradaki ölçülere göre önce boy (L) (45cm) sonra da bayrak genişliği (G) (30cm) kağıt üzerinde çizilir. 

3. Sonra pergel ve cetvel yardımıyla uçkurluktan itibaren dış ay merkezi işaretlenir (A) ve uzunluğu ölçüye göre çizilir. (Uzunluk yukarıda belirtildiği şekilde 15cm olacak) ve iç ay merkezi (C) (az önce işaretlediğimiz noktadan (A) yukarıda belirtildiği şekilde 1,875cm olacak uzaklıkta çizilir) pergel yardımıyla bu noktaların merkezleri belirlenerek daireleri çizilir. Birinci daire çapı (B) örnekte=15cm iç daire çapı=12cm (D) olacak şekilde merkezler alınır. 

>>>Çap denildiği için pergeli yarısı kadar açıp, pergel ucunu belirlenen merkezlere koyup yarıçap kadar iki tane daire çizeceksiniz. 

4. Dikkatli çizerseniz iki daire tam olarak kesişmiş olacak. Daire çizimi tamamlandığında iki dairenin kesiştiği noktalarda hilal ortaya çıkmış olur. 

5. Bu işlemlerden sonra şimdi de yıldız çizimi aşamasına geçilir. Hilallerin uç noktaları ile yıldız dairesi tam olarak aynı hizada olacaktır; bayrak şeklinden isimlere bakınız. (E) 

6. Mesafeler tam olarak ölçülüp yıldız merkezi işaretlenir ve yukarıda belirtildiği ölçüye sahip olacak şekilde yıldız çapı=7,5cm olacak şekilde pergelle yıldız dairesi çizilir. 

>>>Çap denildiği için pergeli yarısı kadar (3,75cm) açıp, pergel ucunu belirlenen merkeze koyarak ölçüde belirtilen yarıçap kadar bir tane tam daire çizilir. Bu daire yıldızı çevreleyen yıldız dairesi olacaktır. 

7. Yıldızın kolları eşit mesafeli olarak çizilen daire üzerinde ayarlanır. Yani çember üzerinde birbirine eşit uzaklıkta olan beş tane nokta belirlenir. Bunun için çember çevresine göre hareket etmelisiniz.(Çizerken aşağıda anlattığım gibi açı ile çizmek daha yerinde olur) Çemberin çevresi 2πr ile hesplandığı için tam bir sayı bulmamız mümkün değildir. Bu nedenle hesaplanan değere yakın yaklaşık bir değer almak en kolay çözüm olur.  Çember çevresi tam olarak 23,561944... gibi bir irrasyonel sayıdır. Bu da yaklaşık olarak  23,5 gibi alınabilir. Bu uzunluk beş eşit parçaya ayarlanacaktır. 23,561944../5 = 4,7123889..... gibi bir değer bulunur. Çember çevresinde bir noktanın diğerinden uzaklığı, yani iki nokta arası uzaklık yaklaşık 4,7 cm gibi bir değer olur. İp kullanarak çemberin üzerinde bu ölçüleri işaretleyebilirsiniz. Fakat ölçüm sağlıklı netice vermez. Pergel ve açı ölçer kullanmak daha tutarlı ve hassas sonuç verir. Bunun için pergel ve açıölçerle işaretleme yapılması daha sağlıklı ölçüm verecektir. 

>>> Yıldız dairesi çizildikten sonra ip kullanarak dairenin çevresini ölçüp buna göre bu çevre uzunluğunu beşe bölme işlemi biraz zor olabilir ve tam ölçü değerini vermez. Bunun yerine dairenin merkezinden itibaren çember üzerinde açı ölçer yardımıyla 360/5= 72 derecelik açılar ölçülür ve çember üzerinde bu noktalar sırayla işaretlenir. Daha sonra belirlenen beş tane nokta ikişerli olarak biribiriyle birleştirilir. Bu işlemler sonucunda yıldız kolay biçimde ortaya çıkmış olur. Daha sonra yıldızın iç bölgesinde kalan çizgiler temizlenir.

8. Belirlediğimiz bu noktaları yıldız dairesi merkezi ile birleştirerek yıldızın kolları yıldız dairesi içerisine sığabilecek şekilde beş adet olarak çizilir (Dikkat: her bir parça eşit uzunlukta olarak çember üzerinde noktalar işaretlenirse çizim kolaylıkla yapılır. Çember üzerindeki noktalar, birbirine farklı uzaklıkta olursa yıldız çizimi yanlış olur. 

9. Yıldız ve hilal ortaya çıktıktan sonra bayrak çizimi yukarıdaki ölçülere göre aslında bitmiş olur. Bu aşamadan sonra istenmeyen çizgileri silip, kırmızı renk ile boyama işlemine geçilir. Boyama rengi kanun maddesinde belirtilmiş ve kırmızı renk boya oranları verilmiştir.

10. Her şeyi doğru çizmişseniz, boya işlemi ile bayrak çizimi sağlıklı bir şekilde bitmiş olur. Uçkurluk kısmına takılacak tutacağı da geçirdiğinizde bayrağınız hazırdır. Her bir adımı lütfen iyice okuyup dikkatlice çiziniz. Çizerken bayrak şekline sürekli olarak bakınız. Yanlarına kolay çizmeniz için aşamalarda ilgili harfleri yazdım. Aşama numaralarına göre ilgili bölümü şekilden bulup, o kısmı siz de aynen çiziniz. Allah (azze ve celle);  bayrağımızı, ezanımızı, vatanımızı, milletimizi ve ordumuzu muhafaza eylesin

Size tavsiyem bayrak genişliğini bir A4 kağıtına sığabilecek şekilde 30 cm olarak almanızdır. Çünkü çizim aşamalarını anlattığım bayrak genişliği 30 cm olarak alındığında, bayrak ölçülerinde sadece C= "Ayın iç ve dış merkezleri arası": 1/16*30cm=1,875 cm değeri zor çizilebilecek bir değer olur. Aksi halde diğer genişlik ölçülerinde çok daha fazla küsuratlı değerle uğraşmak zorunda kalabilirsiniz. Çizim aşamalarını yukarıda güzelce anlattığımı düşünüyorum. Biraz emekle, bayrak çizimini kendiniz çok rahat yapabilirsiniz. Kolay gelsin... Kadir PANCAR

 

Kaynakça: 

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 09/11/1982, Resmî Gazete Sayısı: 17863, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2709&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
Türk Bayrağı Kanunu, 24/09/1983, Resmî Gazete Sayısı: 18171, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2893&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
"Türk Bayrağı Tüzüğü", 17/03/1985, Resmî Gazete Sayısı: 18697, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=859034&MevzuatTur=2&MevzuatTertip=5