Bölünebilme Kuralları

Etiketler :
Bölünme Kuralları, matematikte sayıların 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11,12,13,17,19,25,36 sayılarına kalansız olarak bölünüp bölünemediklerini bölme işlemi yapmadan anlamaya yardımcı olan kurallarıdır. En sık kullanılan 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11 sayıları ile kalansız bölünebilme işlemleridir.  Bu sayılara tam bölünebilme için belli alışılmış kurallar vardır.

Bölünebilme krallarında bazı sayılara bölme kuralları artık geleneksel hal almışken, bazıları için ise daha yeni yöntemler ortaya çıkabilmektedir. Bunun için gündem takip edilerek daha güncel bilgilerin olması gerekir. Özellikle asal sayıların bölünebilmesi hususunda yeni ve daha pratik yöntemler zamanla ortaya çıkabilmektedir. Her sayı, 1 ile tam olarak kalansız bölünür. Bunun haricindeki bazı sayılar için özel bölünebilme kuralları vardır.
2'ye bölünebilme kuralı:
Son rakamı çift sayı olan sayılar, 2 ile tam bölünür. Bir tam sayı 2 ile bölünmezse, kalan her zaman 1 olur.
3'e bölünebilme kuralı:
Rakamların sayı değerleri toplamı 3 veya üçün katları olan sayılar, 3 ile tam bölünür. 3 ile tam bölünmeyen sayıların kalanları; 0,1 veya 2 olabilir.

4'e bölünebilme kuralı:
Bir sayının birler ve onlar basamağı (son iki basamağı) 00 ya da 4'ün katı olan sayılar, 4 ile tam bölünür. 4 ile tam bölünemeyen sayıların kalanları; 0,1,2 veya 3 olabilir.

5'e bölünebilme kuralı:
Son rakamı 0 veya 5 olan sayılar, 5 ile tam bölünür. 5 ile tam bölünemeyen sayıların kalanları; 0,1,2,3 veya 4 olabilir.

6'ya bölünebilme kuralı:
Sayı hem 2'ye hem de 3'e kalansız bölünebiliyorsa, bu sayı 6'ya da tam bölünür. 
6 ile tam bölünemeyen sayıların kalanları; 0,1,2, 3, 4 veya 5 olabilir. Örneğin:102,123,528 sayıları 6 ile bölümünden kalanı 0'dır.

7'ye bölünebilme kuralı
7 ile bölünebilme kuralında sayı üçerli gruplanır. Üçerli gruplandıktan sonra grupların üzerine +,-,+,-,+....şeklinde sırasıyla değerler yazılır ve her rakamın altına  en sağdan sola doğru 13213213213... şeklinde bir sayı gelecek şekilde 132 kodu yazılır. altına yazılan sayı ile üstündeki sayı çarpılarak artı ve eksiler kendi aralarında toplanır, toplam sonuç 7 nin katı ise verilen sayı 7 e tam bölünür aksi halde kalan ne ise o sayının bölümünden de kalan o dur.
8'e bölünme kuralı:
Son üç basamağının oluşturduğu sayı 000 ya da 8 in katı ise, bu sayı 8 ile tam olarak kalansız bölünür. 8 ile tam bölünemeyen sayıların kalanları; 0,1,2, 3, 4, 5, 6 veya 7  olabilir.

9'a bölünebilme kuralı:
Rakamların sayı değerleri toplamı 9 veya dokuzun katları olan sayılar, 9 ile tam bölünür. 
9 ile tam bölünemeyen sayıların kalanları; 0,1,2, 3, 4, 5, 6, 7 veya 8 olabilir.

10'a bölünebilme kuralı: 
Son rakamı 0 olan sayılar, 10 ile tam bölünür. 10 ile tam bölünemeyen sayıların kalanları; 0,1,2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 veya 9 olabilir.

11'e bölünebilme kuralı:
Bir sayının 11 ile tam olarak bölünebilmesi için, sayının rakamlarının altına birler basamağından başlayarak sırasıyla +, -, +, -, ... işaretleri yazılır, artılı gruplar kendi arasında ve eksili gruplar kendi arasında toplanır, genel toplamın da 0, 11 veya 11 e bölümünde kalanı 0 olan bir sayı ise 11'e tam bölünür. 11 ile tam bölünemeyen sayıların kalanları; 0,1,2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9  veya 10 olabilir.

Asal çarpanlarına ayrılarak da bölünebilme kuralları yazılabilir. Bu durumda sayı, aralarında asal olacak şekilde çarpanlarına ayrılır. Eğer verilen sayı, bu çarpanların bölünebilme kurallarını aynı anda sağlarsa, tam bölünebilme gerçekleşir, aksi halde tam bölünme olmaz. 

Örneğin: 12'ye bölünebilme kuralı: Bir sayının 12'ye tam bölünmesi için, 3 ve 4'e tam olarak bölünmesi gerekir. 15' e bölünebilme kuralı: Bir sayının 15'e tam bölünmesi için, 3 ve 5'e tam olarak bölünmesi gerekir. 24'e bölünebilme kuralı: Bir sayının 24'e tam bölünmesi için, 3 ve 8'e tam olarak bölünmesi gerekir. 30'a bölünebilme kuralı: Bir sayının 30'a tam bölünmesi için, 3 ve 10'a tam olarak bölünmesi gerekir. 36'ya bölünebilme kuralı: 4 ve 9 a bölünebilen tüm sayılar 36 ya bölünebilir. 45'e bölünebilme kuralı: Bir sayının 45'e tam bölünmesi için, 5 ve 9'a tam olarak bölünmesi gerekir.90'a bölünebilme kuralı: Bir sayının 90'a tam bölünmesi için, 9 ve 10'a tam olarak bölünmesi gerekir.
--------------------------------------------------------------------------------
Bazı asal sayılarla ilgili özel bölünebilme formülleri verilmişse de bunları uygulamak yerine daha pratik hesaplamalara yönelmek ve sayılar arasında benzerlik kurmak daha mantıklı olacaktır.

13'e bölünebilme kuralı:
7 ile bölünme kuralında olduğu gibi aynı işlemler tekrarlanır. Farklı olan tarafı 13 ile bölünme kuralında kod olarak 1(-3)(-4)alınır.
Sayıyı x=abcdefg olsun temel basamak çarpanları ise 1,-3,-4 tür 1*(g-d+a)+(-3)*(f-c)+(-4(e-b)
şeklinde daha uzun basamaklı ise bir eksili bir artılı çıkarıp ve toplayarak sonucu buluruz. 
Çıkan sonuç 13 ile tam bölünüyorsa, verilen sayıda bölünür, eğer kalan varsa bu kalan verilen o sayının 13 ile bölümünden kalanı olur.

17'ye bölünebilme kuralı:Sayıyı X=10a+b şeklinde yazdığımızda a-5b sayısı 17'ye kalansız bölünürse bölünür.
--------------------------------------------------------------------------------

19'a bölünebilme kuralı:Sayıyı X=10a+b şeklinde yazdığımızda a+2b sayısı 19'a kalansız bölünürse bölünebilir.
--------------------------------------------------------------------------------

25, 50,75,100 gibi katlı bölmelerde, sayının son iki basamağına bakılarak bölme işlemi yapılır. Verilen sayının bölünebilme kuralını sağlayabilmesi için, genellikle son iki basamağın tam olarak bölünmesi lazım gelir. Aksi halde kalanlı bölme gerçekleşir. 

25'e bölünebilme kuralı: Son iki rakamı 25, 50, 75, veya 00 olan sayılar 25 ile tam olarak bölünür. Örneğin: 125, 375, 525,150, 1825, 800, gibi sayılar 25 ile tam olarak bölünür. 123,756, 854, 961, 7894 gibi sayılar ise 25'e tam bölünmez.
50'e bölünebilme kuralı: Son iki rakamı 50, veya 00 olan sayılar 50 ile tam olarak bölünür. Örneğin; 100, 250,3400 gibi sayılar 50 ile tam bölünürken, 510, 753, 842 sayıları 50 ile tam bölünmez.
75'e bölünebilme kuralı: Son iki rakamı 25, 50, 75, 00 olan sayılardan tamamı 75 ile tam olarak bölünemez. Genel olarak bir kural söylenemz. Örneğin; 150, 225, 300, 375 gibi sayılar 75 ile tam bölünürken, 100, 250, 125, 475 sayıları 75 ile tam bölünmez.
100'e bölünebilme kuralı: Son iki rakamı 00 olan sayılar 100 ile tam olarak bölünür. Örneğin; 100, 4000,53400 gibi sayılar 100 ile tam bölünürken, 210, 7453, 8472 sayıları 100 ile tam bölünmez.

3 yorum:

  1. 13 ile bölünebilem kuralı:

    Verilen bir sayının birler basamağını 4 ile çarp, basamak sayısı 1 eksiltilmiş sayı ile topla.elde edilen sayı 13 ün katı ise verilen sayı 13 ile tam bölünür.

    YanıtlaSil
  2. "Adıyaman Bilgi Anadolu Lisesi Matematik Öğretmeni Abuzer Kaygusuz ile 11 Fen Bölümü öğrencisi Arife Varol matematik hesaplarında yeni bir dönemi araladı.
    Matematikte 7 ve 11'e bölünebilme kurallarının yanı sıra 13'e bölünebilme kurallarında yeni bir yöntem geliştirildi. Matematik Öğretmeni Abuzer Kaygusuz ile öğrencisi Arife Varol'un yaklaşık bir yıllık çalışmalarının sonunda 139 formülüyle, 13'e bölünebilme yöntemi geliştirildi.
    Matematik alanında 13'e bölünebilme konusunda 5-6 tane yöntemin olduğunu fakat, yeni bulunan bu yöntemin en pratik ve uygulanabilir olduğu belirtiliyor. Yeni yöntem ile TÜBİTAK'ın yarışmalarına katılacaklar. Profesörler ve matematik otoriteleri tarafından başarılı bir çalışma olarak değerlendirilen yeni yöntem, öğrencilerin zaman kazanmasına sebep olacak. Matematik Öğretmeni Abuzer Kaygusuz, bulunan yöntemin bu güne kadar bulunan en pratik yöntem olduğunu belirterek, " Bizim yaptığımız çalışma 11 ve 7 ile bölünebilmenin kombinasyonu şeklinde olması gerektiğine inanıyorduk. Buradan yola çıkarak 139'un 13'e bölünebilmeyi sağladığını tespit ettik. Çalışmalar sonucunda bu sonuca ulaştık. Daha önceden 5-6 tane bu tür çalışmalar yapılıyor. Yaptığımız inceleme ışığında bizim bulduğumuz yöntemin daha kısa ve kullanışlı olduğu, otoriteler tarafından kabul gördü" dedi.
    Öğrenci Arife Varol bir yıldan beri bu çalışma üzerinde olduklarını kaydederek, "Gecen yıldan beri hocamızla çalışıyorduk. Öğrenciye zaman kazandır. Bir soru üzerinde 2 dakika ayırmamız gerekirken 5 dakika niye ayıralım ki? Bu yöntem öğrencilere büyük zaman kazandırır. Bu yöntemi bulduğumuz için çok mutluyum" dedi."

    http://www.haber7.com/haber/20100104/Matematikte-cigir-acan-yeni-formul.php

    YanıtlaSil
  3. Peki 17'ye bölünebilmenin başka bir alternatif yolu var mı?

    YanıtlaSil

Fayda vermeyen ilimden Allah'a sığınırım. “Allah'ım; bana öğrettiklerinle beni faydalandır, bana fayda sağlayacak ilimleri öğret ve ilmimi ziyadeleştir."

İlim; amel etmek ve başkalarıyla paylaşmak içindir. Niyetimiz hayır, akıbetimiz hayır olur inşallah. Dua eder, dualarınızı beklerim...

Aşağıdaki Yazılar İlginizi Çekebilir!!!

  • Çemberde Teğet Uygulamaları21.05.2014 - 0 Yorum Bir çemberde dışındaki bir noktadan çizilen ve çemberle sadece tek bir ortak noktası olan doğruya teğet doğrusu adı verilir. Merkezden bu doğruya yarıçap çizildiğinde 90 derecelik dik açı meydana gelir.
  • Ramazan-ı Şerifin Bereketi24.12.2008 - 0 Yorum “Şimdilik, mübarek ramazan ayının gelmesini bekliyorum. Bu ayın, Kur'an-ı Mecid'le tam bir münasebeti var. Hem de zata bağlı kemalatı ve onun zuhuratı sayılan işlerin tümünü özünde toplamak sureti ile.. Kaldı ki o, asalet dairesine dahildir.…
  • Belirli ve Belirsiz Adaklar18.06.2010 - 0 Yorum   Belirli ve Belirsiz, Mutlak ve Muallak Adaklar     236- "Nezrim olsun, yarın oruç tutayım" gibi bir adak, muayyen (belirlenmiş) bir adaktır. "Nezrim olsun, bir gün oruç tutayım" denilmesi de gayrimuayyen (belirlenmemiş)…
  • 2024 TYT-AYT Matematik soru dağılımı24.06.2024 - 0 Yorum2024 TYT 8 HAZİRAN 2024 Cumartesi günü gerçekleştirildi. 2024 TYT; lise müfredatı içerisinden seçilerek hazırlanan, daha çok okuduğunu anlamaya yönelik problem çözme becerisine dayalı soruların yer aldığı ortalama zorlukta bir sınav olmuştur.…
  • İkili Sayı Tabanı23.04.2013 - 0 Yorum Bugün bilgisayarın atası konumundaki aletler sayı tabanı olarak ikili sayı tabanını kullanmışlar ve bilgisayarın temel alt yapısına kaynak teşkil etmişlerdir. İkili sayı tabanında sayılar sadece varlığı ve yokluğu temsil eden 1 ve 0 sayılarından…
  • Çemberde Açı Özellikleri18.04.2013 - 5 Yorum Bir çemberde iki küçük yayın eş  olması içi gerekli ve yeterli koşul, bu yayların merkez açılarının eş olmasıdır.  İki teğet arasında kalan yayın ölçüsü ile açının ölçüsü bütünlerdir .Yani ölçüleri toplamı 180 derecedir. Köşesi çemberin…
  • Milli Kültür Batılılaşma ve Kültürel Yozlaşma29.08.2014 - 0 Yorum "Millî benliğini bulamayan milletler başka milletlere yem olurlar." M. Kemal ATATÜRK Genel kabul görmüş bir tarife göre kültür, bir toplumun yaşam biçimidir. Toplumun, gündelik işlerini tanzim tarzı, hayatiyetini sürdürürken kullandığı üslup,…
  • Koni Alan ve Hacmi19.01.2012 - 0 Yorum Bir düzlem içindeki dairenin her noktasını, düzlem dışındaki bir noktaya birleştiren doğru parçalarının meydana getirdiği geometrik şekle koni adı verilir. Yüksekliği tabanın ağırlık merkezinden geçen koniye dik dairesel koni denir. Dik üçgenin…